Kunststofonderdeel kapot of niet meer verkrijgbaar: kan het met 3D-printen worden nagemaakt?

Een afdekkap is verdwenen, een bevestigingslip is afgebroken of een knop is niet meer als reserveonderdeel te koop. Het object zou nog bruikbaar zijn, maar dit kleine onderdeel ontbreekt.

Sommige kunststofonderdelen kunnen met 3D-printen worden nagemaakt, ook zonder het oorspronkelijke bestand. Om te bepalen of dit een geschikte oplossing is, moeten de functie, de relevante afmetingen en de gebruiksomstandigheden duidelijk zijn. Het model reconstrueren en het onderdeel maken zijn twee afzonderlijke werkzaamheden.

Hier leest u welke informatie nodig is voor een bruikbare aanvraag en welke punten u vervolgens met de fabrikant moet bespreken.

Schema vergroten

De schema's tonen een decoratieve afdekkap als voorbeeld. Ze dienen ter uitleg en laten geen uitgevoerd klantproject zien.

1. Controleer de functie voordat u het onderdeel laat namaken

Beschrijf eerst wat het onderdeel doet: een opening afdekken, iets vasthouden, schuiven of decoreren. Geef aan hoe het is gebroken, als u dat weet. Een breuk tijdens de montage vraagt om andere controles dan vervorming na blootstelling aan warmte.

Alleen het uiterlijk is niet voldoende. Een afdekkap kan dunne clips hebben; in een knop kan een as passen waarvan de vorm nauwkeurig moet worden gevolgd. Ook een onopvallend onderdeel kan een belangrijke beschermende functie hebben.

Als het falen van het onderdeel kan leiden tot een val, letsel of een elektrisch defect, is een specifieke validatie nodig om het na te maken. De praktische aanwijzingen hieronder helpen bij het voorbereiden van een aanvraag voor een niet-kritiek onderdeel. Ze vormen geen procedure om de veiligheid te valideren.

2. Fotografeer vier nuttige aanzichten, ook zonder 3D-bestand

Bewaar de beschikbare brokstukken. Heeft u een identiek, onbeschadigd onderdeel, voeg dat dan toe aan de referenties. Ontbreekt het onderdeel helemaal, fotografeer dan de plek waar het hoort en vermeld de referentie van het object.

Maak van een bereikbaar onderdeel de volgende vier foto's op een effen achtergrond, met verlichting die de details goed zichtbaar maakt:

1. De voorkant: houd de camera recht voor het hoofdoppervlak om de contouren te tonen.
2. De achterkant en bevestigingen: laat clips, gaten, uitsparingen en brokstukken zien zonder de breuk te verbergen.
3. Het zijaanzicht: fotografeer de zijkant om de dikte en uitstekende delen zichtbaar te maken.
4. De plaats in het object: laat zien waar het onderdeel wordt gemonteerd en wat eromheen zit, zonder gevaarlijke demontage.

Schema vergroten

Een liniaal in hetzelfde vlak als het gefotografeerde oppervlak geeft een indruk van de grootte. Dat vervangt de metingen van de aansluitende delen niet. Vermijd schuin genomen foto's; voeg een close-up toe als een detail onscherp blijft.

Een foto maakt een eerste beoordeling mogelijk, maar laat niet altijd de exacte afmetingen of verborgen vormen zien. Geef aan welke informatie ontbreekt.

Als het model nog moet worden gemaakt, legt onze gids uit hoe u van uw referenties naar een eerste 3D-prototype gaat. Daarbij houdt u bekende gegevens gescheiden van punten die nog moeten worden bepaald.

3. Meet het onderdeel en de uitsparing waarin het past

Wie alleen de buitenkant meet, kan juist de maten missen die bepalend zijn voor de montage. Voor de afgebeelde afdekkap zijn drie meetpunten bijzonder nuttig:

• A — Breedte van de opening: meet de ruimte die de afdekkap moet afdekken of waarin de kap moet passen, en geef aan welke situatie van toepassing is.
• B — Beschikbare diepte: meet de ruimte achter het voorvlak van het meubel voor uitstekende delen.
• C — Positie van de bevestigingen: kies een referentierand en meet elke bevestiging vanaf diezelfde rand. Geef bij gaten de positie van het middelpunt aan.

Schema vergroten

Voeg de hoogte, dikte of diameter van uitsparingen toe als die maten voor uw onderdeel van belang zijn. Noteer de maten in millimeters, het gebruikte meetinstrument en zo nodig de vermelding ‘schatting’. Een vervormde of gebroken zone levert niet vanzelf een betrouwbare maat op.

Beschrijf ook het gewenste resultaat: montage met de hand, af en toe demonteren, vastzetten zonder beweging of juist kunnen schuiven. De speling, de voorziene ruimte tussen oppervlakken, hangt af van het gebruik en het productieproces. Er bestaat geen vaste waarde die bij alle afmetingen moet worden opgeteld.

4. Kies het materiaal op basis van het beoogde gebruik

De kleur van het oorspronkelijke kunststof zegt niet genoeg over het materiaal of de eigenschappen ervan. Beschrijf de omgeving: binnen of buiten, zon, warmte, vocht en schoonmaakmiddelen. Voeg de verwachte belasting toe: incidentele schokken, een blijvende belasting of herhaald buigen.

Kent u een temperatuur of belasting, vermeld dan de waarde en geef aan of die gemeten of geschat is. Een beschrijving van het gebruik is beter dan een verzonnen waarde.

Ook het productieproces telt mee. Bij printen met filament kan de richting van de lagen de sterkte beïnvloeden, afhankelijk van de richting van de krachten. Een identieke vorm garandeert dus niet hetzelfde gedrag als het oorspronkelijke onderdeel. Een aanpassing kan nodig zijn. Als het onderdeel bijvoorbeeld dikker wordt gemaakt, moeten de beschikbare ruimte en de benodigde buigzaamheid voor de montage worden gecontroleerd.

Gebruik bij de voorbereiding het overzicht voor het kiezen van materiaal voor een 3D-onderdeel op basis van het gebruik. Daarin worden warmte, krachten, omgeving en geplande controles afzonderlijk behandeld.

5. Maak de offerte en de controles bij ontvangst duidelijk

Het gewicht aan kunststof is niet voldoende om de werkzaamheden in te schatten. De offerte moet vermelden wat is voorzien: maten opnemen, het bestand maken of aanpassen, productie, afwerking en eventuele pasproeven. Vergelijk deze oplossing ook met een standaardonderdeel dat nog verkrijgbaar is.

Spreek vóór de productie de belangrijke maten, het gewenste uiterlijk en de benodigde controles af. Als de montage nog onzeker is, kan een eerste exemplaar helpen om die te controleren voordat het project verdergaat.

Bij ontvangst, voor een niet-kritiek onderdeel en volgens de afgesproken aanwijzingen:

1. Bekijk het uiterlijk: let op scheuren, vervorming of beschadigde bevestigingen.
2. Vergelijk de afgesproken maten met de tekening of goedgekeurde afmetingen, met een geschikt meetinstrument.
3. Houd het onderdeel op zijn plek, zonder te forceren of de bevestigingen aan te passen om het te laten passen.
4. Controleer de bedoelde montage of beweging, zonder ongebruikelijke belasting. Stop als het onderdeel klemt of vervormt.

Fotografeer bij een afwijking de betreffende zone en stuur uw metingen door voordat u het onderdeel schuurt, boort of bijwerkt. Deze controles bewijzen op zichzelf noch de sterkte op langere termijn, noch de veiligheid.

6. Bereid uw aanvraag bij POWER PRINT voor

Uw bericht kan vijf onderdelen bevatten:

• Het betreffende object: merk, model en functie van het onderdeel.
• De vier aanzichten, met beschikbare brokstukken of een onbeschadigd referentieonderdeel.
• De relevante maten, met onderscheid tussen metingen en schattingen.
• Het gebruik en de omstandigheden waarin het onderdeel brak.
• Het gewenste aantal en de gewenste datum, met eventuele bestaande bestanden of tekeningen.

Het voorbereidingsformulier van POWER PRINT brengt deze informatie op één pagina samen. U kunt het op het scherm invullen of afdrukken. Vul de bekende rubrieken in en geef aan welke punten nog moeten worden gecontroleerd.

Download het POWER PRINT-voorbereidingsformulier — invulbare pdf, 1 pagina

Het formulier is optioneel: u kunt de informatie uit dit artikel ook rechtstreeks aan ons doorgeven.

Stuur uw bijlagen per e-mail: zend het formulier, uw foto's en bestanden naar contact@power-print.eu en vermeld uw naam en project. Vult u ook het offerteformulier in, gebruik dan dezelfde gegevens, zodat we beide berichten aan elkaar kunnen koppelen.

Zonder bruikbaar bestand begint het project met 3D-prototyping en ontwerp. Is uw model al uitgewerkt, dan kan het worden beoordeeld voor 3D-printen op maat. Een onvolledige aanvraag kan het gesprek op gang brengen, maar maakt het niet altijd mogelijk om de haalbaarheid of prijs meteen te bevestigen.

Offerte aanvragen voor mijn onderdeel

Verder lezen: de universitaire gids van TU Delft over repareren met 3D-printen, in het Engels, beschrijft de stappen van analyse, reconstructie, productie en testen.